Pieter Roelfsema
Wie is Pieter Roelfsema
Blinden laten zien is Pieter Roelfsema’s grootste droom. Hij is gefascineerd door de mogelijkheden die nieuwe technologieën bieden om die droom te realiseren.
Zelflerende algoritmes kunnen nauwkeurig categoriseren wat er in een ruimte te zien is, en op basis daarvan relevante beelden aanbieden. Precies wat hij nodig heeft om blind geworden mensen weer te laten zien.
Huidige functies
- Teamleider onderzoeksgroep “Visuele perceptie, blindheid en plasticiteit”– Nederlands Herseninstituut, Amsterdam
- Professor Neurobiologie van Cognitie en Gedrag, Vrije Universiteit, Amsterdam
- Professor Cognitive Neuroscience of Brain Stimulation AMC, Amsterdam
- Teamleider bij Institute de la Vision, Parijs
- Mede-oprichter en aandeelhouder startup Phosphoenix, Amsterdam
- Coördinator NeuroTech-NL en INTENSE consortium
Opleiding
Onderzoeksgebieden
Social media / e-mail
Prijzen / onderscheidingen
- 1996 Binkhorst award in Ophthalmology voor proefschrift
- 2008 NWO VICI award
- 2013 ERC advanced award
- 2022 ERC advanced award
- 2023 Winnaar Human Brain Project Innovation Award voor het werk aan de visuele prothese
- 2023 Falling walls breakthrough of the year in life sciences
Een prothese voor blinden
De verbluffende wereld van het zien
Wereldwijd zijn zo’n veertig miljoen mensen blind. Sommigen al vanaf de geboorte, anderen pas later in hun leven. Voor die laatste groep ontwikkelt Roelfsema zijn prothese. ‘Daarbij maken we gebruik van aangelegde verbindingen in het brein,’ legt hij uit. ‘Bij iemand die zo’n tien jaar van zijn leven heeft kunnen zien, zijn zulke verbindingen nog intact.’
De nieuwe zienden zullen de contouren van gebouwen en voorwerpen zien en bewegingen kunnen onderscheiden. Daarvoor is wel een fikse operatie nodig die tot nu toe alleen bij apen wordt gedaan. Deze apen krijgen duizend elektroden in hun brein geïmplanteerd die elektrische signalen sturen naar de hersencellen in de primaire visuele cortex, de V1. Dit hersengebied is het eerste schakelstation in de hersenen dat visuele informatie tot beelden verwerkt.
De camera die blinde mensen straks op hun neus zetten, zal een draadloze verbinding leggen met de prothese. Via die verbinding kan iemand beelden van de buitenwereld zien dankzij algoritmen die ‘begrijpen’ wat relevant is om te zien. Als je het als nieuwe ziende met duizend elektroden en dus duizend pixels moet doen – in plaats van de één miljoen die ziende mensen hebben – is het belangrijk dat alleen ie dingen worden weergegeven die essentieel zijn om te zien, en dat irrelevante informatie wordt onderdrukt.
Zover is het nog niet. Medewerkers van Roelfsema hebben twee apen getraind, die inmiddels op een beeldscherm zestien verschillende letters kunnen herkennen. Dat blijkt hen nu ook al te lukken als ze die letters via elektronische stimulatie van bepaalde hersencellen in hun brein krijgen aangeboden. ‘Dat lijkt de goede kant op te gaan,’ zegt Roelfsema. ‘We kunnen nu rechtstreeks letters, bepaalde vormen dus, overbrengen naar het brein zonder tussenkomst van de ogen. De volgende stap is de technologie zo ver brengen dat we die veilig op mensen kunnen toepassen, en voldoende elektroden op de juiste plekken kunnen plaatsen.’ Hij verwacht dat in 2026 de eerste experimenten bij mensen in Nederland mogelijk zijn.
