Inge Huitinga
Wie is Inge Huitinga
Inge Huitinga is directeur van de Nederlandse Hersenbank. Die heeft als doel wereldwijd goed gedocumenteerd hersenweefsel van hersendonoren met neurologische en psychiatrische hersenaandoeningen voor onderzoek uit te geven. Huitinga concentreert zich met haar groep Neuroimmunologie op ontstekingen en afweer in de hersenen. Daarbij heeft ze vooral wetenschappelijke belangstelling voor MS (multiple sclerose), een ontstekingsziekte in de hersenen waarnaar ze al ruim twintig jaar onderzoek doet.
Huidige functies
- Directeur Nederlandse Hersenbank, Amsterdam
- Teamleider onderzoeksgroep “Neuroimmunologie”, Nederlands Herseninstituut, Amsterdam
- Professor, Swammerdam Institute for Life Sciences, Universiteit van Amsterdam
Opleiding
Biologie (Vrije Universiteit Amsterdam)
Onderzoeksgebieden
Neuroimmunologie (afweer van de hersenen) en Multiple Sclerose (MS).
Gevecht tegen MS
Waarom zijn ontstekingen in het brein zo desastreus?
‘Omdat zenuwcellen, in tegenstelling tot andere cellen, niet delen. Dus als ze ontstoken raken, gaan ze stuk, en dat geldt dan ook voor de verbindingen die ze in de hersenen hebben aangelegd. Dat betekent dat bepaalde functies gaan haperen. Bij MS, een ontstekingsziekte in de hersenen, uit zich dat bijvoorbeeld in moeheid, coördinatiestoornissen, problemen met lopen en zien, en een verminderde concentratie.’
Waardoor ontstaat zo’n ontsteking?
‘Bij MS kan dat verschillende oorzaken hebben. Het kan
een virus zijn of een auto-immuunreactie, een aanval
op lichaamseigen cellen. De afweer in onze hersenen
is continu alert om schade en indringers op te ruimen,
maar bij MS loopt dat uit de hand. De T- en B-cellen,
immuuncellen in het brein, sporen microgliacellen aan om
de lichaamseigen myeline af te breken. Myeline is de vettige
laag rond zenuwuitlopers die ervoor zorgt dat de informatie
tussen zenuwcellen snel wordt doorgestuurd. Door die
demyelinisatie ontstaan er in de hersenen de voor MS
kenmerkende laesies.’
Hoeveel weten jullie hierover?
‘We weten nu hoe T-cellen het brein bewaken en hoe
microgliacellen in patiënten met MS veranderen. We hebben
inmiddels een complete weefselcollectie van het ziektebeeld,
en kunnen verschillen in het hersenweefsel relateren aan
genetische factoren en aan het beloop van de ziekte. Ook
kunnen we onderzoeken wat je in bloed of hersenvloeistof
zou kunnen meten om bij patiënten het beloop vast te
stellen. Zo hebben we de indruk dat bij de ene MS-patiënt
vooral T-cellen actief zijn, en bij de andere vooral B-cellen.
Met zulke kennis zijn nu betere prognoses en gerichtere, en
dus effectievere, therapieën mogelijk om de symptomen te
verminderen en MS te vertragen.’
Wat maakt het onderzoek gecompliceerd?
‘Het brein telt 90 miljard zenuwcellen en 500 miljard
microgliacellen. De hersenen zijn het enige orgaan met
functies voor alles: praten, lopen, denken, voelen, zien,
onthouden, plannen, bewegen, en ga zo maar door. Dat is
heel iets anders dan een stukje huid, of een hart. Bovendien
verandert het moleculaire landschap in milliseconden; je
moet maar net vangen wat er gebeurt.
‘We hebben inmiddels genen opgespoord die samenhangen
met de ernst van en de ontvankelijkheid voor MS. We zien
veranderde microgliacellen in gebieden waar nog geen
MS-laesies zichtbaar zijn; daar is dus al iets mis met de
myeline-microglia-interactie. De myeline uit die gebieden
onderzoeken we nu met de elektronenmicroscoop. Daar
speuren we, tussen de laagjes en dwarskanaaltjes waaruit
myeline bestaat, naar verklaringen voor de ongeremde
opruimacties van microgliacellen. We willen heel graag die
allereerste veranderingen in het MS-brein achterhalen.’
Valt er wat tegen MS te doen?
Valt er wat tegen MS te doen?
‘We hebben inmiddels therapieën die in de beginfase kunnen
helpen. Voor de latere progressieve fase hebben we nog
niets, dat is natuurlijk verschrikkelijk. We verzamelen al
sinds 1990 MS-donorweefsel. Pas sinds kort hebben we
daarvan, dankzij ruim 180 donoren, voldoende in huis om
achterliggende mechanismen van MS boven water te krijgen
en de prognose te verbeteren. Ik heb daarom goede hoop dat
het in de toekomst beter zal gaan.’
Voor wie en hoe
In het neuroimmunologisch onderzoek wordt
bestudeerd hoe bepaalde typen afweercellen
in het brein zich gedragen, en op welke
manier dat bijdraagt aan het ontstaan van
ontstekingen. Een ontstoken brein is een ziek
brein: neurologisch, en vaak ook psychiatrisch.
Beter inzicht in ontstekingsmechanismen
levert MS-patiënten effectievere therapieën
op die hun klachten verminderen en hun
ziekte vertragen.
