MS – Multiple Sclerose

Home > Wat wij doen > Hersenonderzoek financieren > MS – Multiple Sclerose

Wat is Multiple Sclerose?

Multiple Sclerose (kortweg: MS) is een ziekte waarbij de beschermlaag die om onze zenuwen ligt (de zogenaamde myelinelaag) wordt aangevallen. Hierdoor worden de zenuwvezels aangetast. Na het verdwijnen van de myeline kunnen er harde littekens rondom de zenuwen ontstaan, de scleroses. Hierdoor kunnen de zenuwen minder goed signalen doorgeven.

Dit artikel is gecheckt door:

de onderzoeksgroep Neuroimmunologie aan het Nederlands Herseninstituut.

In onderstaande video wordt dit effect vergeleken met een stroomkabel die niet meer goed geïsoleerd is.

(Als je hier geen video ziet staan, accepteer dan eerst marketing cookies via de knop “Toestemmingsvoorkeuren” linksonderaan.)

Symptomen van MS

Waar in de hersenen de schade ontstaat, bepaalt welke klachten je krijgt. Deze schadeplekken noemen we laesies. Laesies kunnen actief zijn, wat betekent dat er een ontsteking gaande is en de beschermlaag om de zenuwen wordt aangevallen. Maar ze kunnen ook inactief zijn, wat betekent dat de schade al is aangericht. Vaak gaat het om klachten als tintelingen, moeite met lopen of wazig zien. Maar omdat MS overal in de hersenen schade kan veroorzaken, kunnen de klachten heel verschillend zijn. Van klachten zoals onduidelijke spraak, dubbelzien en pijn tot problemen zoals geheugenverlies en concentratiestoornissen. Daarnaast kunnen ook emotionele klachten zoals depressie en vermoeidheid optreden.

Aanvallen kunnen acuut optreden, waarna de schade zich dan spontaan weer herstelt (relapsing/remitting MS) of er kan sprake zijn van progressieve MS, waarbij de situatie van de patiënt steeds iets verder verslechtert. De mobiliteit van deze MS-patiënten kan aangetast worden door minder kracht, evenwicht en coördinatievermogen.

Mogelijke oorzaken van MS

Dé precieze oorzaak van multiple sclerose (MS) is helaas nog niet bekend. MS is een complex ziektebeeld waar meerdere factoren een rol in spelen. Inge Huitinga, directeur van de Nederlandse Hersenbank en onderzoeksleider van de groep Neuro-immunologie, die zich o.a. focust op MS, legt uit: “MS kan verschillende oorzaken hebben. Het kan een virus zijn of een auto-immuunreactie, een aanval op lichaamseigen cellen. De afweer in onze hersenen is continu alert om schade en indringers op te ruimen, maar bij MS loopt dat uit de hand. Sommige immuuncellen in het brein, sporen andere cellen aan om de lichaamseigen myeline af te breken. Myeline is de vettige laag rond zenuwuitlopers die ervoor zorgt dat de informatie tussen zenuwcellen snel wordt doorgestuurd. Door die demyelinisatie ontstaan er in de hersenen de voor MS kenmerkende laesies.”

Toekomstperspectief voor behandeling

Hoewel de exacte oorzaak van MS nog onbekend is, zijn er wel behandelingen beschikbaar. Zo zijn er medicijnen die de ontstekingen tijdens een acute aanval kunnen verminderen en het herstel kunnen versnellen. Bovendien komen er steeds meer nieuwe en selectievere medicijnen beschikbaar, of deze worden al getest in klinische trials. Daarnaast zijn er behandelingen voor symptomen zoals spierkrampen, vermoeidheid en blaasproblemen.

Huitinga: “Er zijn therapieën die in de beginfase kunnen helpen. Voor de latere progressieve fase hebben we eigenlijk nog niets, dat is natuurlijk verschrikkelijk. We verzamelen al sinds 1990 MS-donorweefsel. Pas sinds kort hebben we daarvan, dankzij ruim 300 hersendonoren, voldoende in huis om achterliggende mechanismen van MS boven water te krijgen en de prognose te verbeteren. Ik heb daarom goede hoop dat het in de toekomst beter zal gaan.”

Welke onderzoeken naar MS doet het Nederlands Herseninstituut?

De onderzoekers van het Herseninstituut hebben maar één doel: nieuwe manieren ontdekken om Multiple Sclerose te behandelen of te voorkomen. Daarvoor moeten ze wel exact weten wat er gebeurt in de hersenen, en waarom. Onderstaand een overzicht van de projecten en onderzoeken die momenteel worden uitgevoerd aan het Nederlands Herseninstituut. Zij worden mede gefinancierd door de Stichting Vrienden van het Herseninstituut.

Onderzoek naar immunologische afweer

Het Herseninstituut onderzoekt de immunologische afweer in de hersenen. In het onderzoek wordt onder andere onderzocht hoe MS-ontstekingen verschillen tussen patiënten en hoe deze verschillen samenhangen met geslachtsverschillen, verschil in ziektebeloop, hormonen, erfelijkheid etc.

Lees meer: Herseninstituut – de Huitinga Groep

Onderzoek naar de rol van genen bij MS

De onderzoeksgroep van Huitinga heeft inmiddels genen opgespoord die samenhangen met de ernst van en de ontvankelijkheid voor MS. Zo is er onlangs een nieuwe studie uitgevoerd waarin gekeken is naar het genetisch materiaal van 12.584 mensen met MS. En wat bleek? De aanwezigheid van een specifieke DNA-variatie ging gepaard met versnelde verslechtering van het functioneren.

Lees verder: Herseninstituut – Nieuw ontdekte DNA-variatie houdt verband met snellere achteruitgang bij multiple sclerose

Onderzoek naar de allereerste veranderingen in het MS-brein

We zien veranderde cellen (zogenaamde microgliacellen) in gebieden waar nog geen MS-schade zichtbaar is. De myeline uit die gebieden onderzoeken we nu met de elektronenmicroscoop. Daar speuren we naar verklaringen voor de ongeremde opruimacties van microgliacellen. We willen heel graag die allereerste veranderingen in het MS-brein achterhalen.”

Lees meer: Herseninstituut – Normaal ogend weefsel biedt inzichten in de vorming van laesies bij Multiple Sclerose

Heb je een vraag voor de onderzoekers?

Stel deze rechtstreeks aan:

Op de hoogte blijven?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief.

Kijk ook bij de veelgestelde vragen hierboven.

Wat willen we in de toekomst bereiken?

Inge Huitinga: “Ik hoop dat we over 10 jaar, in het geval van multiple sclerose, precies weten wat de diversiteit inhoudt aan het ziektebeeld in de hersenen. En dat we ook weten wat de oorzaak is van de ziekteverschijnselen, zodat we gericht therapie kunnen ontwikkelen tegen MS, om de ziekte in ieder geval te verminderen, maar het liefst te voorkomen.”

Onderzoek naar de Multiple Sclerose is kostbaar. Donaties zijn essentieel om dit baanbrekende onderzoek te kunnen blijven doen. Donaties worden gebruikt om:

Feiten over Multiple Sclerose

Multiple sclerosis (MS) is een ongeneeslijke ziekte en openbaart zich doorgaans bij mensen tussen de 20 en 40 jaar.

In Nederland komt MS voor bij ongeveer 1 op de 700 mensen. Nederland telt dus ongeveer 25.000 mensen met MS

Bron: Stichting MS Research

Wereldwijd lijden zo’n 2,8 miljoen mensen aan deze ziekte.

Bron: Stichting MS Research

Veelgestelde vragen over MS

Is Multiple Sclerose erfelijk?

Broers en zussen van MS-patiënten hebben een kans van 2 tot 3 procent om ook MS te krijgen (dat is 10 tot 15 keer meer dan de rest van de bevolking) en het risico voor een eeneiige tweelingbroer of –zus is nog veel groter, namelijk zo’n 30 procent. Bovendien komt de ziekte maar liefst vijfmaal vaker voor in gematigde streken, zoals in Noord-Europa en het noorden van de Verenigde Staten, dan in tropische gebieden. Mensen van het Kaukasische ras zijn gevoeliger om MS te ontwikkelen dan andere rassen. Zowel genetische factoren als omgevingsfactoren spelen dus een rol bij het ontwikkelen van de ziekte.

Bron: Herseninstituut – Multiple Sclerose (MS)

Zijn er verschillen tussen mannen en vrouwen met MS?

Ja, er zijn aanmerkelijke verschillen tussen mannen en vrouwen met MS. Mannen met MS hebben vaak een ernstiger beloop van de ziekte dan vrouwen. Dit terwijl mannen wel minder kans hebben om MS te krijgen. Onderzoek naar geslachtshormonen, die ook in de hersenen worden gemaakt, laten zien dat mannen anders dan vrouwen reageren in hun hormonale reactie op de MS-ontstekingen. Deze hormonen zijn belangrijk om de ontstekingen de baas te blijven. In de toekomst zou dit een goede optie kunnen bieden om hormonen in te zetten tegen MS, bijvoorbeeld als ondersteunende therapie.

Bron: Herseninstituut – Verschillen in het beloop van MS tussen MS patiënten en man-vrouw verschillen

Is MS een auto-immuunziekte?

Het is nog onduidelijk wat de precieze oorzaak is van MS, maar over het algemeen wordt MS beschouwd als een auto-immuunziekte. Het afweersysteem speelt een grote rol bij MS patiënten. Doordat het immuunsysteem in MS te actief is, ontstaat er een ontstekingsreactie tegen de lichaamseigen myeline.

Wat is relapsing/remitting MS?

Relapsing remitting MS (RRMS) is een vorm van MS, waarbij de schade die door de ontstekingen wordt veroorzaakt, nog wordt hersteld door het lichaam. Doordat het lijkt alsof de ziekte in aanvallen (oftwel ‘relapse’) komt wordt deze vorm RRMS genoemd. Deze vorm van MS komt vaak voor aan het begin van de ziekte. Doordat er herstel plaats vindt, verloopt de ziekte vaak milder in patiënten met RRMS.

Bron: MS Research

Wat is progressieve MS?

Progressieve MS is een vorm van MS waarbij het lichaam minder goed de schade kan herstellen. Bij deze vorm is er sprake van een geleidelijke achteruitgang. In deze vorm van MS wordt een onderscheid gemaakt tussen secundair progressieve MS (SPMS), wanneer de verslechtering plaats vindt na een periode van goed herstel, en primair progressieve MS (PPMS), wanneer er vanaf het begin sprake is van achteruitgang van klachten. SPMS ontstaat bij ongeveer 80% van de patienten met RRMS. Ongeveer 10-15% van de patiënten beginnen de ziekte met PPMS.