Hersenbank steunen
Wat is de Nederlandse Hersenbank?
De Nederlandse Hersenbank is in 1985 opgericht door prof. Dick Swaab, befaamd neurobioloog en schrijver. De Hersenbank verzamelt hersenweefsel van zowel gezonde donoren als donoren met een neurologische of psychiatrische hersenaandoening. Door deze twee groepen met elkaar te vergelijken, ontstaat er inzicht in hoe de hersenen werken en hoe we hersenaandoeningen kunnen afremmen of zelfs kunnen stoppen.
Dick Swaab is een Nederlandse arts en neurobioloog, die bekendheid geniet als hersenonderzoeker aan het Nederlands Herseninstituut.
Waarom is er een Hersenbank nodig?
Dankzij technologische ontwikkelingen zoals MRI-scanners kunnen we tegenwoordig beter zien wat er in de hersenen gebeurt. Toch is dit nog niet genoeg om te verklaren hoe hersenaandoeningen ontstaan. Daarom willen we echt in het brein kijken wat daar gebeurt op moleculair niveau. Het menselijk brein is bovendien zo complex dat dit niet in diermodellen of in reageerbuizen nagebootst kan worden.
De beschikking over menselijk hersenweefsel voor onderzoek is dus essentieel. Door de hoeveelheid hersenweefsel, beschikbaar voor onderzoek, te vergroten, biedt de Nederlandse Hersenbank onderzoekers meer kans om antwoorden te vinden. Niet alleen in Nederland, maar wereldwijd.
(Als je hier geen video ziet staan, accepteer dan eerst marketing cookies via de knop “Toestemmingsvoorkeuren” linksonderaan.)
Wat doet de Nederlandse Hersenbank met de hersendonaties?
Inmiddels zijn er al meer dan 5000 hersenen verzameld door de Hersenbank op het Nederlands Herseninstituut. Daarmee ondersteunt de Nederlandse Hersenbank al meer dan 1600 onderzoeken, waaronder baanbrekende wetenschappelijke projecten van het Nederlands Herseninstituut, maar ook diverse onderzoeksprojecten wereldwijd. Met de voortschrijdende medische technieken en het groeiende materiaalbestand van de Nederlandse Hersenbank, is onderzoek naar vele hersenaandoeningen mogelijk.
Koningin Máxima bij 40-jarig jubileum Hersenbank
Op 18 september 2025 vierden we het 40-jarig bestaan van De Nederlandse Hersenbank. Hare Majesteit de Koningin was hierbij aanwezig.
Tijdens deze bijzondere gelegenheid kwamen mensen samen die op verschillende manieren betrokken zijn bij hersenonderzoek: toekomstige hersendonoren, psychiaters, onderzoekers en nabestaanden.
De toekomstig hersendonoren stonden centraal. Er werd stilgestaan bij hun persoonlijke verhalen en de impact van leven met een hersenaandoening.Alles stond in het teken van de verdere ontwikkeling van hersenonderzoek en het verbeteren van diagnostiek voor mensen met een psychiatrische hersenaandoening.
Aansluitend kreeg Hare Majesteit een rondleiding door verschillende laboratoria. Bekijk de videoimpressie van deze dag.
Waarom heeft de Nederlandse Hersenbank financiering nodig?
Bij de Nederlandse Hersenbank staat 24 uur per dag een team klaar om hersenobductie te doen. De tijd tussen het overlijden van de donor en de uitname van de hersenen duurt gemiddeld maar 6 uur. Om dit mogelijk te maken zijn financiële middelen hard nodig. 20% van de kosten van de Nederlandse Hersenbank worden gedekt door de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), waar de Hersenbank onderdeel van is. Voor de overige 80% is de Hersenbank afhankelijk van inkomsten via andere wegen, zoals schenkingen of nalatenschappen. De Hersenbank krijgt geen financiering van zorgverzekeraars.
Video-oproep van Erik Scherder:
Doneer aan de Nederlandse Hersenbank!
(Als je hier geen video ziet staan, accepteer dan eerst marketing cookies via de knop “Toestemmingsvoorkeuren” linksonderaan.)
Hersendonor worden?
De Nederlandse Hersenbank is altijd op zoek naar nieuwe donoren. Zij zijn met name op zoek naar (jonge) controledonoren, donoren met psychiatrische ziekten, multiple sclerose (MS), de ziekte van Huntington, het chronisch vermoeidheid syndroom (ME/CVS) en multisysteem atrofie (MSA).
Nieuws en persoonlijke verhalen
Veelgestelde vragen over hersendonatie
Wat is het verschil tussen hersendonatie en orgaandonatie?
Hersendonatie en orgaandonatie zijn twee verschillende zaken. Wanneer je hersendonor bent, doneer je na overlijden je hersenen om bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek. Hiervoor registreer je je bij de Nederlandse Hersenbank. Wanneer je orgaandonor bent, doneer je na overlijden organen en/of weefsels die getransplanteerd kunnen worden in patiënten. Hiervoor registreer je je bij het Nationale Donorregister. Wanneer je orgaandonor bent, doneer je dus niet automatisch ook je hersenen.
Kan ik mij ook als hersendonor registreren als ik al orgaandonor ben?
Ja, dit kan. Als je zowel hersendonor als orgaandonor bent en het na overlijden mogelijk is om je organen te doneren, dan zal de Hersenbank zich terugtrekken en de hersendonatie niet doorgaan. Met het doneren van organen red je immers direct een mensenleven. Echter, niet in alle gevallen is orgaandonatie mogelijk. Dit is afhankelijk van bijvoorbeeld doodsoorzaak en leeftijd.
Wat is hersenobductie?
Waarom is een Hersenbank nodig?
Hersendonatie via de Nederlandse Hersenbank draagt bij aan de ontwikkeling van betere behandelmethoden in de toekomst, en dus aan een betere kwaliteit van leven bij mensen met hersenziekten en hun naasten. Door hersenonderzoek na overlijden kan er een nauwkeurige diagnose worden gesteld. Voor de uiteindelijke diagnose dient er in het hersenweefsel gekeken te worden. In sommige gevallen komt de diagnose die bij leven was gesteld niet overeen met de diagnose die na overlijden vastgesteld wordt. Daarom is het erg belangrijk dat er na overlijden in het hersenweefsel gekeken kan worden en er verder onderzoek naar neurologische en psychiatrische ziekten gedaan kan worden.
Waarom heeft de Nederlandse Hersenbank meer geld nodig?
Voert de Nederlandse Hersenbank de onderzoeken zelf uit?
De Hersenbank stelt het verkregen hersenweefsel geanonimiseerd beschikbaar aan de onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut maar ook aan wetenschappers over de hele wereld. Sinds 1985 heeft de Hersenbank al hersenweefsel uitgegeven aan 1600 onderzoeksprojecten in 75 landen.
Waarom is er een medeondertekenaar nodig?
De Hersenbank vindt het belangrijk dat het hersendonorschap in goed overleg met naasten tot stand komt. Daarom zal de Hersenbank zonder medeondertekening geen obductie uitvoeren. Je mag zelf bepalen welke (meerderjarige) persoon je hiervoor wilt aanwijzen. Vaak is het de echtgeno(o)t(e), geregistreerd partner of andere levensgezel. Andere mogelijkheden zijn bijvoorbeeld een kind of een andere verwant of erfgenaam, een goede vriend(in), je huisarts of iemand die de zorg voor de uitvaart op zich neemt.
Kan ik de registratie ook weer ongedaan maken als ik van gedachten verander?
Jazeker, je kunt dit zonder opgave van de reden aan ons doorgeven.
Ik wil een kleine gelddonatie geven, heeft dit zin?
Alle kleine beetjes helpen, dus dit heeft zeker zin. Naast hersendonatie is het ook mogelijk om de Hersenbank te steunen in de vorm van een financiële bijdrage. De Nederlandse Hersenbank heeft geen winstoogmerk en donaties via Stichting Vrienden van het Herseninstituut zijn fiscaal aftrekbaar vanwege de ANBI status.
Met welke hersenziekten staan de donoren geregistreerd bij de Nederlandse Hersenbank?
De ziekte van Alzheimer, MS, amyotrofische laterale sclerose (ALS), de ziekte van Parkinson, MSA, Narcolepsie, erfelijke neuro-ontwikkelingsstoornissen, familiaire dementie, de ziekte van Huntington, neurocoeliakie, encefalitis, het chronisch vermoeidheid syndroom (ME/CVS), Schizofrenie en/of psychosen, Bipolaire stoornis, Ernstige depressie, Obsessieve compulsieve stoornis, Posttraumatische stressstoornis, Autisme en Autismespectrumstoornissen, ADHD.
Hebben jullie nog meer Alzheimer donoren nodig?
Doordat er vanaf de start van de Hersenbank hersenweefsel wordt verzameld van donoren met de ziekte van Alzheimer beschikken we al over veel weefsel met deze ziekte. We zijn wel op zoek naar (jonge) controledonoren, donoren met psychiatrische ziekten, Multiple Sclerose (MS), de ziekte van Huntington, het chronisch vermoeidheid syndroom (ME/CVS, multisysteem atrofie (MSA).
Is er alleen een Hersenbank in Nederland?
Nee, er zijn ook hersenbanken in andere landen zoals in Engeland of China. Wij zijn wel de snelste hersenbank ter wereld waardoor de kwaliteit van het hersenweefsel van sublieme kwaliteit is.
Wat kost één hersendonatie?
Eén hersendonatie kost ruim € 12.000. Dit betreft alle kosten voor het informeren en registreren van donoren. Mogelijk maken dat obducties dag en nacht en zo snel mogelijk plaatsvinden. Het in kaart brengen van het hersenweefsel in een laboratorium en het beschikbaar maken van weefsel voor onderzoekers wereldwijd.
Waar vinden de hersendonaties plaats?
Deze vinden plaats in het Amsterdam UMC, locatie VUmc. De Hersenbank regelt het transport daar naartoe.
Kan na de hersendonatie mijn uitvaart nog op de gewone manier plaatsvinden?
Ja, zelfs een opbaring is nog mogelijk. Er is nauwelijks iets te zien van de ingreep.
Hoe lang bewaren jullie de breinen?
Met één brein worden heel veel onderzoeksprojecten gefaciliteerd. Het brein wordt in stukjes verdeeld en de stukjes brein die niet uitgegeven worden aan onderzoekers blijven bewaard. Soms wordt er met nieuwe technieken wederom naar het bewaarde weefsel gekeken en kan dit alsnog tot nieuwe inzichten leiden.
