Doneer nu

FAQ: Jouw vragen over onze hersenen

Het brein ontrafeld

Heb je een vraag over de werking van onze hersenen, over hersenaandoeningen of hersenonderzoek? Je bent niet de enige. Via onze website en nieuwsbrief ontvangen we dagelijks boeiende vragen van nieuwsgierige volgers. 

Een selectie van jullie veelgestelde vragen leggen we wekelijks voor aan onze ambassadeur, prof. dr. Erik Scherder. In korte video’s geeft hij op zijn kenmerkende bevlogen wijze uitleg. 

Stel je vraag

Erik Scherder geeft antwoord op lezersvragen

Wakker worden van een nachtmerrie

Erik Scherder behandelt een lezersvraag: "Wat gebeurt er als je wakker schrikt uit een emotionele droom?" {...}
Visual bij video van Erik Scherder over vergeetachtigheid versus dementie

Is het vergeetachtigheid of dementie?

Lezersvraag: Is vergeetachtigheid een normaal teken van ouder worden, of kan het wijzen op dementie? {...}
Visual bij video van Etik Scherder over hersenonderzoek naar psychiatrische aandoeningen en neurodiversiteit

Onderzoek naar psychiatrische aandoeningen en neurodiversiteit

Wat gebeurt er in het brein bij depressie, autisme, schizofrenie of ADHD? Over psychiatrische aandoeningen en neurodiversiteit {...}
Visual bij video van Erik Scherder over fundamenteel hersenopnderzoek.

Fundamenteel hersenonderzoek | Erik Scherder

Fundamenteel hersenonderzoek is één groot avontuur. Het vraagt tijd, geduld en veel kleine stappen. Want voordat we {...}
twee soorten donoren nodig

Twee soorten donoren nodig voor hersenonderzoek

Voor fundamenteel hersenonderzoek zijn twee soorten donoren nodig. 1) Financiële donoren die zorgen dat onderzoekers momentum kunnen {...}
erfelijk Alzheimer dick swaab

Is de ziekte van Alzheimer erfelijk?

Lezersvraag: Is Alzheimer erfelijk? En hoe groot is de kans dat je de ziekte krijgt als Alzheimer {...}

Waarom slaap je de ene nacht beter dan de andere?

Erik Scherder behandelt een lezersvraag: Waarom slaap je de ene nacht slecht en de volgende juist goed? {...}

Kan je een verdwenen traumatische herinnering terugkrijgen?

Dick Swaab vraagt zich hardop af of je een geheel verdwenen herinnering betrouwbaar terug kan krijgen {...}

Veelgestelde vragen per onderwerp

Het Herseninstituut en de Hersenvrienden

De Stichting Vrienden van het Herseninstituut (kortweg “Stichting Hersenvrienden”) werd in 1986
opgericht door Prof. Dick Swaab. Onze missie is bijdragen aan wetenschappelijke doorbraken om hersenaandoeningen in de toekomst te kunnen genezen.

Als officieel erkend goed doel (CBF en ANBI) doen wij dat door verschillende wetenschappelijke projecten van de Nederlandse Hersenbank en het Nederlands Herseninstituut te financieren. Immers, om doorbraken in de behandeling van hersenziekten te bereiken moeten we eerst het brein beter begrijpen.

Kortom: de stichting is het professionele loket voor donateurs die direct willen investeren in de oplossing voor hersenziekten.
  • De stichting financiert vrij en ongebonden fundamenteel hersenonderzoek aan het Nederlands Herseninstituut, waarvoor overheidssteun vaak tekortschiet.
  • De stichting maakt de Nederlandse Hersenbank (mede) mogelijk. Onderzoek op menselijk
    hersenweefsel is essentieel om meer inzicht te krijgen in hoe de hersenen werken en hoe we
    hersenaandoeningen kunnen behandelen.
  • De stichting faciliteert hersenonderzoekers aan het Nederlands Herseninstituut of de
    Nederlandse Hersenbank, zodat zij de volledige focus op hun onderzoek kunnen houden.
    Denk aan de aanschaf van materialen of het verstrekken van fondsen voor studiebeurzen.

Het Herseninstituut verricht fundamenteel wetenschappelijk onderzoek op het gebied van de neurowetenschappen. Zeventien onderzoeksgroepen, met circa 250 onderzoekers, zetten de meest geavanceerde technieken in om de werking van de hersenen te ontrafelen. Zij doen o.a. onderzoek naar:

Dankzij technologische ontwikkelingen zoals MRI-scanners kunnen we tegenwoordig beter zien wat er in de hersenen gebeurt. Toch is dit nog niet genoeg om te verklaren hoe hersenaandoeningen ontstaan. Daarom willen we echt in het brein kijken wat daar gebeurt op moleculair niveau. Het menselijk brein is bovendien zo complex dat dit niet in diermodellen of in reageerbuizen nagebootst kan worden.

De Hersenbank verzamelt hersenweefsel van zowel gezonde donoren als donoren met een neurologische of psychische hersenaandoening. Door deze twee groepen met elkaar te vergelijken, ontstaat er inzicht in hoe de hersenen werken en hoe we hersenaandoeningen kunnen afremmen of zelfs kunnen stoppen.

Het Nederlands Herseninstituut en de Nederlandse Hersenbank doen onderzoek naar heel veel onderwerpen. Zo zijn er onderzoeksgroepen die onderzoek doen naar de volgende onderwerpen:
Door het Nederlands Herseninstituut en de Nederlandse Hersenbank te steunen, maak jij het mogelijk om hersenaandoeningen bij de kern aan te pakken. Samen met jou werken we aan de medische doorbraken van de toekomst. Je kunt op verschillende manieren helpen.
  • Eenmalige of structurele donatie: Met een gift (groot of klein) financier je direct fundamenteel
    onderzoek
  • Periodieke schenking: Door je steun voor minimaal vijf jaar vast te leggen in een schenkingsovereenkomst, is je gift volledig aftrekbaar van de belasting.
  • Nalaten via een testament: Je kunt toekomstig hersenonderzoek steunen door desStichting op te nemen in je testament, bijvoorbeeld via een legaat of als erfgenaam.
  • Word hersendonor: Naast financiële steun kun je de wetenschap ook helpen door je te registreren als hersendonor bij de Nederlandse Hersenbank.

Meer informatie over één van deze opties vind je op de Help mee-pagina

Ja, wij zijn een door het CBF Erkend Goed Doel en een ANBI erkende instelling.

Erkende Goede Doelen laten zich ieder jaar vrijwillig toetsen door het CBF. Wij voldoen aan hun kwaliteitseisen en moeten jaarlijks inzicht geven in de inkomsten en bestedingen.
Een ANBI is een algemeen nut beogende instelling. Giften aan deze instellingen zijn fiscaal aftrekbaar, onder bepaalde voorwaarden. De Belastingdienst bepaalt welke goede doelen ANBI-status krijgen. Hiervoor beoordelen ze goede doelen op fiscale criteria.
Meer dan 95% van de donaties gaat direct naar onderzoek. In 2024 is dit percentage zelfs 97%.
Geen dure reisjes of onnodige luxe, maar pure investeringen in wetenschappelijk onderzoek. Transparant en toegankelijk voor iedereen. Open science noemen we dat.

Ziekte van Alzheimer

De meest voorkomende vorm van dementie is Alzheimer (70%). In Nederland hebben naar schatting 196.000 mensen deze aandoening. De verwachting is dat dit aantal hard gaat stijgen. Het aantal mensen met dementie gaat volgens Alzheimer Nederland stijgen naar ruim 500.000 in 2040. Als het percentage van mensen dat de ziekte van Azlheimer heeft rond de 70% blijft, gaat het om 350.000 mensen in Nederland. 

Volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) lijden er wereldwijd op dit moment ca. 55 miljoen mensen aan dementie.

Het bekendste symptoom is geheugenverlies. Verder hebben patiënten ook vaak last van andere problemen zoals slaapstoornissen, vergeetachtigheid en verwarring met tijden en locaties. Het opnemen van nieuwe informatie gaat moeilijker en er ontstaan problemen met praten en schrijven. Denken, oordelen en begrijpen gaat steeds moeilijker en sociale handelingen gaan verloren. Hierdoor is het voor veel patiënten ook moeilijk om nog zelfstandig te leven en hebben zij veel hulp nodig.
De eerste symptomen van de ziekte van Alzheimer zijn vaak mild en kunnen worden aangezien voor normale ouderdomsverschijnselen. Typische symptomen zijn:
  • Vergeetachtigheid, vooral voor recente gebeurtenissen
  • Slaapstoornissen
  • Verwarring over tijd en plaats
  • Problemen met het vinden van woorden
  • Moeilijkheden met plannen en organiseren
  • Problemen met het uitvoeren van dagelijkse taken
Naarmate de ziekte vordert, kunnen de symptomen ernstiger worden en kunnen zich andere problemen voordoen, zoals:
  • Verlies van het vermogen om te praten
  • Verlies van het vermogen om te lopen
  • Verlies van het vermogen om te eten
  • Verlies van het vermogen om zichzelf te verzorgen
  • Incontinentie
Er is geen sprake van één oorzaak, het is een complexe aandoening die zich anders manifesteert bij verschillende mensen.
Er wordt aangenomen dat een combinatie van factoren een rol speelt, waaronder:
  • Erfelijke aanleg: Erfelijkheid speelt een rol bij de ziekte van Alzheimer. Mensen met een familielid met Alzheimer hebben een verhoogd risico om de ziekte zelf te krijgen.
  • Leeftijd: De kans op de ziekte van Alzheimer neemt toe met het ouder worden. Naarmate mensen ouder worden, neemt het aantal ziekte gerelateerde klachten toe.
  • Levensstijl: Factoren die het risico op de ziekte van Alzheimer kunnen verhogen, zijn onder meer:
  • Hoge bloeddruk
  • Hoge cholesterol
  • Diabetes
  • Overgewicht
  • Slechte voeding
  • Te weinig lichaamsbeweging
Anderzijds resulteert stimulatie van de hersenen in een uitstel van Alzheimer.

Er zijn wel zo’n 50 verschillende vormen van dementie, waarvan de ziekte van Alzheimer de meest voorkomende is (70%). Andere vormen van dementie zijn o.a. vasculaire dementie en frontotemporale dementie. De stichting Alzheimer heeft een overzicht gemaakt van de meest voorkomende vormen van dementie en hun specifieke kenmerken.

Zie: Alzheimer Nederland – Soorten dementie

Neurodegeneratieve aandoeningen, zoals dementie of de ziekte van Alzheimer, verlopen echter fundamenteel anders. Dit zijn ingrijpende processen die gepaard gaan met duidelijke, opvallende signalen. Denk hierbij aan situaties die echt afwijken van normaal gedrag — zoals verdwalen in je eigen vertrouwde omgeving of ernstige geheugenproblemen waarbij gebeurtenissen uit het korte verleden volledig verdwijnen. Ook veranderingen in de persoonlijkheid kunnen optreden, waardoor iemand ingrijpend kan veranderen.

Bekijk het hele antwoord van Erik Scherder in deze video.

Onderzoek naar de ziekte van Alzheimer heeft in de afgelopen jaren veel vooruitgang geboekt. Alhoewel Alzheimer nog steeds niet te genezen is, zijn er nieuwe medicijnen en behandelingen ontwikkeld die het ziekteproces kunnen stoppen of vertragen.

Cholinesteraseremmers zijn medicijnen die bij een deel van de patiënten de cognitieve functie (geheugen, denken en redeneren) verbeteren en de achteruitgang van symptomen vertragen. Ze kunnen echter ook veel bijwerkingen hebben. Daarnaast zijn er medicijnen die kunnen worden gebruikt om symptomen van alzheimer te behandelen, zoals bijvoorbeeld antidepressiva.

Naast medicijnen zijn er ook andere behandelingen die kunnen helpen bij alzheimer. Deze behandelingen zijn gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven. Denk aan het stimuleren van hersenfuncties door diverse therapieën.

Onderzoekers zijn hoopvol dat in de toekomst Alzheimer beter behandeld, uitgesteld of zelfs voorkomen kan worden. Hierbij speelt neurogenese – het proces waarbij nieuwe zenuwcellen worden gevormd in de volwassen hersenen- een belangrijke rol. Nieuwe zenuwcellen zouden in theorie de functie van beschadigde of verloren gegane zenuwcellen kunnen overnemen. Voordat  het stimuleren van de ontwikkeling van nieuwe zenuwcellen een mogelijke therapie voor Alzheimer kan zijn  is echter nog veel meer onderzoek nodig.

Ja, vrouwen hebben een hoger risico op Alzheimer dan mannen. Ongeveer twee derde van de mensen met Alzheimer is vrouw. De reden voor dit verschil is deels te verklaren doordat vrouwen ouder worden en deels door verschillen in de moleculaire veranderingen met de leeftijd bij vrouwen en mannen.

Lees verder: Kwetsbare vrouwen

In minder dan 5% van de gevallen wordt Alzheimer uitsluitend veroorzaakt door een erfelijke afwijking. Mensen met zo’n erfelijke variant krijgen de ziekte vaak al rond het 40e of 50e levensjaar. Mensen met een familielid met Alzheimer hebben een verhoogd risico om de ziekte zelf te krijgen. Gemiddeld spelen genetische factoren bij alzheimer patiënten een rol van zo’n 50%.

Video: Is Alzheimer erfelijk?

Volgens prof. dr. Dick Swaab kunnen zowel een psychologisch trauma, dus bijvoorbeeld bij een kind dat verwaarloosd of misbruikt wordt, of een fysisch trauma, bijvoorbeeld bij soldaten die voortdurend worden blootgesteld aan enorme knallen van kanonnen, meer kans geven op de ziekte van Alzheimer. Je kunt daardoor wat vroeger Alzheimer krijgen.
Bekijk het hele antwoord van Dick Swaab in deze video.

Visuele prothese

De visuele prothese wordt ontwikkeld voor mensen die later in het leven blind zijn geworden. In de westerse wereld is dit voor het merendeel van de blinde mensen het geval, meestal veroorzaakt door een oogziekte. De visuele prothese werkt alleen als iemand al gezien heeft, omdat de benodigde verbindingen in het brein dan al aangelegd zijn. Bij iemand die zo’n tien jaar van zijn leven heeft kunnen zien, zijn de verbindingen nog intact.

De netvlieschip werkt maar bij een heel kleine groep van patiënten bij wie de schade aan het oog zich beperkt tot de lichtreceptoren en bij wie de oogzenuw nog in orde is. Dit kan het geval zijn bij de erfelijk oogziekte retinitis pigmentosa.

Bij de meeste oogaandoeningen werkt een netvlieschip niet omdat de oogzenuw meestal doorgesneden/gebroken is. Voor die grotere groep mensen moet de visuele hersenprothese in de toekomst hulp bieden.

Neuralink, het bedrijf van Elon Musk, is bezig met de ontwikkeling van een visueel implantaat: Blindsight. Hoewel de ambities groot zijn – Musk belooft zelfs een beter zicht – is er nog weinig concrete informatie over de huidige stand van zaken.

Wel weten we dat Neuralink in augustus 2024 een speciale status kreeg van de Amerikaanse toezichthouder (FDA), die hun onderlinge samenwerking makkelijker maakt.

Dat is een hele goede vraag. Want hoe plaats je een voorwerp in de hersenen zonder een reactie uit te lokken? Jarenlang was de standaardtechnologie voor hersenimplantaten gebaseerd op stijve elektroden gemaakt van silicium. Hoewel deze apparaten al worden gebruikt bij ernstige hersenaandoeningen, zijn de nadelige gevolgen aanzienlijk. Na verloop van tijd kan het er zelfs voor zorgen dat het  weefsel als de werking van het implantaat wordt aangetast. 

Daarna kwamen er flexibele, zachtere implantaten in beeld die beter aansluiten bij de kwetsbare structuur van de hersenen. Ook deze lokken een reactie uit in de hersenen, maar aanzienlijk minder dan hun voorgangers. 

Voorlopig gaat het werk verder in diermodellen, waar onderzoekers langetermijneffecten zorgvuldig kunnen volgen. En de bevindingen zijn zeker bemoedigend. Na een eerste immuunreactie lijken de hersenen zich te stabiliseren. Lees verder: De subtiele wetenschap achter veilige brein implantaties

Pieter Roelfsema: “We kunnen nu rechtstreeks letters, bepaalde vormen dus, overbrengen naar het brein zonder tussenkomst van de ogen. De volgende stap is de technologie zo ver brengen dat we die veilig op mensen kunnen toepassen, en voldoende elektroden op de juiste plekken plaatsen. In 2020 is de eerste visuele prothese bij een mens geplaatst. Dit was een experimenteel onderzoek en de prothese moest ook weer verwijderd worden. Wij zijn bezig met het ontwikkelen van een nieuwe generatie hersenimplantaten en in 2026 wil ik in Nederland deze in mensen gaan toepassen.”
Het betreft op dat moment nog steeds een experimentele behandeling en de ontwikkeling tot een volwaardig medisch product zal dan nog enkele jaren in beslag nemen.

Ja, in maart 2024 is er nieuw onderzoek aangekondigd aan het Amsterdam UMC, dat relevant is voor mensen bij wie de oogzenuw nog in orde is. “De onderzoekers van dit consortium willen kapotte genen herstellen, een nieuw netvlies printen met een bio-printer en uitzoeken hoe zebravissen het voor elkaar krijgen om zelf hun netvlies te repareren. Het project Lifelong Vision krijgt hiervoor 22 miljoen euro uit het NWO Zwaartekracht-programma van het ministerie van OCW.”
Lees meer: Nieuwe therapieën tegen blindheid mogelijk met 22 miljoen euro

Ja, dat kan. Voor meer informatie, stuur een mail naar p.roelfsema@nin.knaw.nl, onderzoeksleider van de Visie en Cognitie groep van het Nederlands Herseninstituut.

Uiteraard! Wij denken graag met je mee over de mogelijkheden. Voor meer informatie, stuur een mail naar info@hersenvrienden.nl, t.a.v. Deborah Alfarez.

Multiple Sclerose

Broers en zussen van MS-patiënten hebben een kans van 2 tot 3 procent om ook MS te krijgen (dat is 10 tot 15 keer meer dan de rest van de bevolking) en het risico voor een eeneiige tweelingbroer of –zus is nog veel groter, namelijk zo’n 30 procent. Bovendien komt de ziekte maar liefst vijfmaal vaker voor in gematigde streken, zoals in Noord-Europa en het noorden van de Verenigde Staten, dan in tropische gebieden. Mensen van het Kaukasische ras zijn gevoeliger om MS te ontwikkelen dan andere rassen. Zowel genetische factoren als omgevingsfactoren spelen dus een rol bij het ontwikkelen van de ziekte.
Bron:  Herseninstituut – Multiple Sclerose (MS)
Ja, er zijn aanmerkelijke verschillen tussen mannen en vrouwen met MS. Mannen met MS hebben vaak een ernstiger beloop van de ziekte dan vrouwen. Dit terwijl mannen wel minder kans hebben om MS te krijgen. Onderzoek naar geslachtshormonen, die ook in de hersenen worden gemaakt, laten zien dat mannen anders dan vrouwen reageren in hun hormonale reactie op de MS-ontstekingen. Deze hormonen zijn belangrijk om de ontstekingen de baas te blijven. In de toekomst zou dit een goede optie kunnen bieden om hormonen in te zetten tegen MS, bijvoorbeeld als ondersteunende therapie.
Bron: Herseninstituut – Verschillen in het beloop van MS tussen MS patiënten en man-vrouw verschillen

Het is nog onduidelijk wat de precieze oorzaak is van MS, maar over het algemeen wordt MS beschouwd als een auto-immuunziekte. Het afweersysteem speelt een grote rol bij MS patiënten. Doordat het immuunsysteem in MS te actief is, ontstaat er een ontstekingsreactie tegen de lichaamseigen myeline.

Relapsing remitting MS (RRMS) is een vorm van MS, waarbij de schade die door de ontstekingen wordt veroorzaakt, nog wordt hersteld door het lichaam. Doordat het lijkt alsof de ziekte in aanvallen (oftwel ‘relapse’) komt wordt deze vorm RRMS genoemd. Deze vorm van MS komt vaak voor aan het begin van de ziekte. Doordat er herstel plaats vindt, verloopt de ziekte vaak milder in patiënten met RRMS.
Bron: MS Research 

Progressieve MS is een vorm van MS waarbij het lichaam minder goed de schade kan herstellen. Bij deze vorm is er sprake van een geleidelijke achteruitgang. In deze vorm van MS wordt een onderscheid gemaakt tussen secundair progressieve MS (SPMS), wanneer de verslechtering plaats vindt na een periode van goed herstel, en primair progressieve MS (PPMS), wanneer er vanaf het begin sprake is van achteruitgang van klachten.  SPMS ontstaat bij ongeveer 80% van de patienten met RRMS. Ongeveer 10-15% van de patiënten beginnen de ziekte met PPMS.

Bron: MS Research 

Depressie en suïcide

In Nederland krijgt ongeveer een kwart van de volwassenen van 18-75 jaar ooit in het leven te maken met een depressie (2019-2022). Elk jaar geldt dat voor ongeveer 9% van de volwassenen. Vrouwen in de leeftijdscategorie 18-34 jaar hebben de grootste kans op een depressie (2019-2022). In 2020 maakten 1.823 inwoners van Nederland een einde aan hun leven. Zelfdoding komt het vaakst voor onder volwassenen tussen de 40 en 60 jaar.
Bron: Trimbos – Cijfers depressie en suïcide
Ja, onderzoek heeft aangetoond dat bepaalde genetische variaties een verhoogd risico op depressie en zelfdoding kunnen geven. Deze genen beïnvloeden bijvoorbeeld de werking van neurotransmitters, de chemische boodschappers in de hersenen die betrokken zijn bij stemming en emoties.
Bij een lichte depressie kun je met weinig hulp toch verder. Een huisarts of psychotherapeut kan je vaak al in een paar gesprekken helpen. Bij een ernstige depressie heb je veel meer klachten, die ook ernstiger zijn. Bijna altijd is dan snel professionele hulp nodig. Soms duurt een depressie erg lang, dat heet een “chronische” depressie.
Bij manische depressiviteit is er sprake van extreme schommelingen in de stemming. Deze schommelingen kunnen variëren van dieptepunten (depressieve episodes) tot hoogtepunten (hypomane en manische episodes).
Bij een seizoensgebonden stemmingsstoornis keert de depressiviteit meestal in dezelfde tijd van het jaar terug, vaak in de herfst en winter. Hierbij speelt de verminderde blootstelling aan zonlicht in de herfst- en wintermaanden een belangrijke rol.
Een depressie kan van korte of langere duur zijn en verloopt bij iedereen anders. Ongeveer de helft van de volwassenen met een depressie herstelt na 6 maanden. Hoewel veel mensen herstellen, is de kans op een terugval helaas groot, omdat de kwetsbaarheid van de hersenen voor depressie blijft bestaan.
Bron: Trimbos – Cijfers depressie en suïcide

Onderzoek met humaan materiaal van de Nederlandse Hersenbank, uitgevoerd door Dick Swaab, heeft aangetoond dat er veranderingen zijn in verschillende hersengebieden die betrokken zijn bij het stress-systeem. Deze hersengebieden omvatten de hypothalamus, amygdala, prefrontale cortex en hippocampus. Vermoedelijk speelt een centraal hersengebied, de bed nucleus van de stria terminalis, een sleutelrol bij angst, een symptoom dat vaak optreedt bij depressie. Neurotransmitters, hormonen en groeifactoren zoals noradrenaline, PACAP, vasopressine, oxytocine, CRH, cortisol en BDNF lijken hierin een rol te spelen, en andere mogelijke factoren worden onderzocht.

Dat ligt iets genuanceerder. Het klopt dat er in onderzoek een verband is gevonden tussen het gebruik van anticonceptie dat een synthetische vorm van progesteron (progestageen) bevat, en een verhoogd risico op zelfdoding bij vrouwen met depressieve klachten en suïcidale gedachten. Progesteron speelt een rol in het voortplantingssysteem van vrouwen, maar kan ook fungeren als een stresshormoon in de hersenen. Onderzoek van Lin Zhang in het Nederlands Herseninstituut heeft laten zien langs welke weg progesteron als stress hormoon werkt. Alle stress-gerelateerde stoffen kunnen bij vrouwen die hier kwetsbaar voor zijn, bijdragen aan depressie en zelfdoding. Onderzoek laat zien dat, hoewel het risico op suïcidaal gedrag verwaarloosbaar is bij geneesmiddelen die het natuurlijke progesteron bevatten, dit mogelijk niet geldt voor de synthetische vormen. Dit komt doordat de synthetische vormen krachtiger werken. 

Slaap en slapeloosheid

Als je minstens drie keer per week slecht slaapt, en dit houdt meer dan 3 maanden aan, spreken we van chronische slapeloosheid of insomnie.
In Nederland lijden 1,7 miljoen mensen aan insomnie oftewel chronische slapeloosheid. Zij lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van geestelijke en lichamelijke klachten.
Slapeloosheid kan veroorzaakt worden door een breed scala aan factoren, die vaak in combinatie voorkomen. Een aantal mogelijke oorzaken zijn:
  • Slecht functionerende biologische klok
  • Genetische kwetsbaarheid
  • Gebrek aan grijze stof in specifieke hersengebieden
  • Verstoring in het emotionele geheugen en de REM-slaap
Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut hebben zeven risicogenen gevonden voor slapeloosheid. Dit duidt op een aanleg in de genen. Onderzoek heeft ook aangetoond dat mensen met een familiegeschiedenis van slapeloosheid een hoger risico lopen om zelf ook slaapproblemen te ontwikkelen.
Slapeloosheid kan leiden tot problemen met concentratie, geheugen en besluitvorming. Mensen met chronische slapeloosheid hebben ook een hoger risico op het ontwikkelen van stemmingsstoornissen zoals depressie en angst. Langdurige slaaptekorten kunnen daarnaast leiden tot een reeks gezondheidsproblemen, waaronder hart- en vaatziekten, diabetes, obesitas en een verzwakt immuunsysteem.
Onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut hebben ontdekt dat er vijf verschillende soorten slapeloosheid bestaan. Deze worden gekenmerkt door zowel verschillen in persoonlijkheidskenmerken, als specifieke profielen van breinstructuur en activiteit.
Lees er hier meer over: Herseninstituut – Slapeloosheid heeft vele gezichten
Slapeloosheid komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Dit verschil wordt toegeschreven aan een combinatie van biologische, hormonale, en psychosociale factoren. Hormonale veranderingen tijdens het leven van een vrouw kunnen slaappatronen aanzienlijk beïnvloeden. Bovendien kunnen bepaalde gezondheidsaandoeningen die vaker voorkomen bij vrouwen, zoals depressie en angststoornissen, bijdragen aan het vaker voorkomen van slapeloosheid bij vrouwen. Tot slot kunnen verantwoordelijkheden zoals het zorgen voor familie en werkstress, ook een rol spelen bij slapeloosheid bij vrouwen.
Er zijn verschillende slaapproblemen die de kwaliteit van de slaap en het dagelijks functioneren van mensen kunnen beïnvloeden, naast slapeloosheid. Hier zijn enkele van de meest bekende:
  • Slaapapneu: Een aandoening waarbij de ademhaling tijdelijk stopt of erg oppervlakkig wordt tijdens de slaap, wat vaak resulteert in snurken en vermoeidheid overdag.
  • Narcolepsie: Een chronische slaapstoornis die wordt gekenmerkt door overweldigende slaperigheid en plotselinge slaapaanvallen, ondanks voldoende slaap 's nachts.
  • Restless Legs Syndrome (RLS): Een onweerstaanbare drang om de benen te bewegen. Dit treedt meestal op in de avond of nacht en kan het inslapen bemoeilijken.
  • Parasomnieën: Een groep slaapstoornissen die ongewenste ervaringen of activiteiten tijdens de slaap omvatten, zoals slaapwandelen (somnambulisme), nachtmerries, nachtangsten en REM-slaapgedragsstoornis.
  • Circadiane ritmestoornissen: Problemen met het slaap-waakritme, zoals vertraagde slaapfasesyndroom (moeite met vroeg slapen en wakker worden) en geavanceerde slaapfasesyndroom (extreem vroeg slapen en wakker worden).
  • Hypersomnie: Overmatige slaperigheid overdag, zelfs na voldoende nachtrust, wat niet verklaard wordt door andere medische aandoeningen.
Ja, er zijn diverse behandelingen mogelijk. De effectiviteit van deze behandelingen kan variëren van persoon tot persoon, en vaak wordt een combinatie van methoden aanbevolen voor de beste resultaten.
  • Cognitieve Gedragstherapie voor Insomnie (CGT-I): CGT-I is de aanbevolen behandeling voor slapeloosheid. Deze therapie richt zich op het veranderen van slaapgewoonten en het aanpakken van de gedachten en zorgen die slapeloosheid kunnen verergeren.
  • Medicatie: Hoewel niet altijd als eerste keus aanbevolen, kunnen bepaalde medicijnen helpen bij de behandeling van slapeloosheid.
  • Levensstijl aanpassingen: Veranderingen in levensstijl kunnen een grote impact hebben op slaapkwaliteit. Denk aan een regelmatig slaapschema, het beperken van dutjes overdag en het creëren van een comfortabele slaapomgeving.
  • Lichttherapie: Blootstelling aan licht kan helpen de interne klok van het lichaam te reguleren.
  • Beweging en fysieke activiteit: Regelmatige lichaamsbeweging kan de slaapkwaliteit verbeteren.
  • Voedingsaanpassingen: Beperkingen in de voeding, zoals het verminderen van de inname van suiker en zware maaltijden vlak voor het slapen, kunnen ook bijdragen aan een betere slaapkwaliteit.
De REM-slaap, of Rapid Eye Movement slaap, is één van de vijf fasen van de slaapcyclus en is uniek vanwege de snelle bewegingen van de ogen onder de oogleden. Deze fase wordt gekenmerkt door een hoge hersenactiviteit die vergelijkbaar is met die tijdens het wakker zijn, waardoor de REM-slaap vaak geassocieerd wordt met de meest levendige dromen.

Het komt vooral omdat slaap heel variabel is. En dat komt doordat er heel veel factoren zijn die invloed op slaap hebben. Denk aan wat je meemaakt gedurende de dag. Hoeveel stress heeft dat opgeleverd? Wat staat er morgen te gebeuren? Moet je een belangrijke presentatie geven waar je zenuwachtig voor bent? Heb je misschien alcohol gedronken de avond van te voren? 

Al die factoren samen hebben invloed op hoe goed je slaapt. Daardoor kan het soms gebeuren dat je een slechte nacht hebt.

Gelukkig is slaap ook wel een heel goed gereguleerd biologisch systeem. Vaak na een slechte nacht, of zelfs 2 slechte nachten, wordt de slaapdruk, dus hoe slaperig je bent, een stuk hoger, waardoor je die dag daarna eigenlijk veel sneller in slaap valt.
En we zien ook dat mensen dan veel dieper slapen. Dus eigenlijk ga je het dan een soort van vanzelf inhalen.

Zie het volledige antwoord van onderzoeker Tom Bresser in deze video.

Het Slaaplab voert uitgebreide metingen uit bij vrijwilligers die in het lab overnachten, waarbij onderzoekers onder andere hersenscans maken en slaappatronen monitoren met behulp van een elektrodenbadmuts met 256 elektroden. Zo krijgen de onderzoekers meer inzicht in de breinactiviteit van zowel slechte als goede slapers, en nieuwe aanwijzingen over de oorzaken van slaapproblemen.

Het Nederlands Slaap Register is een initiatief van onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut en de Vrije Universiteit Amsterdam. Deelnemers geven d.m.v. het invullen van vragenlijsten informatie over hun slaap, stressgevoeligheid, persoonlijkheid, gezondheid en meer. Door dit allemaal goed in kaart te brengen kunnen onderzoekers gerichter zoeken naar oplossingen voor de verschillende soorten slecht slapen. Meld je aan via slaapregister.nl

Ziekte van Parkinson

De meeste mensen denken bij Parkinson meteen aan trillen. Maar vaak beginnen de eerste signalen jaren eerder, en zien ze er heel anders uit:
  • Je ruikt minder goed
  • Je bent ’s nachts onrustig en “beleeft” je dromen fysiek (slaan, schoppen, praten): zogenaamde REM-slaapgedragsstoornis (RBD)
  • Je hebt al langere tijd last van verstopping
Geen van deze klachten betekent automatisch dat je Parkinson hebt. Maar samen kunnen ze een vroeg signaal zijn.

De grootste misvatting is dat Parkinson vooral “trillen” is. In werkelijkheid is trillen maar één van de vele mogelijke klachten, en niet iedereen met Parkinson trilt. Denk ook aan reukverlies, stemmingsklachten en veranderingen in beweging die niets met trillen te maken hebben.

Andere veelvoorkomende misvattingen: dat het alleen een ziekte van ouderen is (er is ook jong-begin-Parkinson), en dat de ziekte bij iedereen hetzelfde verloopt, terwijl het ziektebeeld en de progressie sterk individueel verschillen.

Parkinsonisme is de verzamelnaam voor alle aandoeningen die op Parkinson lijken. De ziekte van Parkinson is daarvan de bekendste en meest voorkomende vorm.

 

Slechts 5 tot 10% van de mensen met Parkinson heeft een erfelijke vorm.  Daarbij kun je mutaties zien in het DNA. Van andere vormen van de ziekte van Parkinson is de oorzaak nog onbekend.

Over het algemeen wordt de ziekte van Parkinson vaker geconstateerd bij mannen dan bij vrouwen, maar vrouwen overlijden eerder en de ziekte verergert sneller bij hen. 

Mannen rapporteerden meer rigiditeit, spraakproblemen, seksuele disfunctie, geheugenproblemen en problemen met socialiseren dan vrouwen.

Bron: Studie “Sex Differences in Parkinson’s Disease: From Bench to Bedside” 

Parkinson en Alzheimer lijken heel verschillend, maar hebben iets belangrijks gemeen: in beide ziekten stapelen zich verkeerd gevouwen eiwitten op in de hersenen, die geleidelijk hersencellen beschadigen. Sommige mensen met Parkinson ontwikkelen op latere leeftijd ook geheugenproblemen, wat de overlap tussen beide ziekten laat zien.

Onderzoekers moeten een lastige keuze maken: bij wie test je een nieuw medicijn? Slechts 5 tot 10% van de mensen met Parkinson heeft een erfelijke vorm. Voor de overige 90% is nog niet precies bekend wat de ziekte veroorzaakt — waardoor het moeilijker is om daar gericht medicijnen voor te ontwikkelen.

Een voorbeeld: een veelbelovend medicijn (BIIB122) bleek onlgangs niet te werken bij een brede groep patiënten. Onderzoekers gaan nu verder testen bij een kleinere groep met een specifieke genetische afwijking. Dat is goed nieuws voor die groep, maar laat ook zien hoe moeilijk het is om iets te vinden dat voor iedereen werkt.

Nee, gentherapie is veilig. De virale vector die we gebruiken is uitgebreid getest en een vergelijkbare vector wordt al met succes gebruikt om de neuromusculaire ziekte spinale spieratrofie te behandelen.

De afgelopen jaren hebben zich zoveel mensen met de ziekte van Parkinson als hersendonor geregistreerd, dat de Hersenbank momenteel tijdelijk geen nieuwe Parkinson-donoren zoekt.  Er wordt juist wél gezocht naar mensen zónder de ziekte van Parkinson die hun hersenen willen doneren aan de wetenschap. Deze gezonde donoren zijn onmisbaar voor onderzoek: door hersenweefsel van mensen met Parkinson te vergelijken met dat van mensen zonder de ziekte, kunnen onderzoekers beter begrijpen welke veranderingen bij Parkinson horen. Zodra  je je weer kan melden als hersendonor met Parkinson vindt u hier een link. 

Obsessief compulsieve stoornissen

Onderzoek heeft aangetoond dat genetische factoren een bepaalde aanleg kunnen creëren voor het ontwikkelen van OCS. Dit betekent echter niet dat iedereen met deze genetische aanleg ook daadwerkelijk OCS krijgt, maar in plaats daarvan betekent een dergelijke aanleg dat iemand OCS met een hogere waarschijnlijkheid kan ontwikkelen, afhankelijk van omgevingsfactoren.
Alcohol- en drugsverslaafden en mensen met obsessief-compulsieve stoornis (OCS) of eetbuistoornissen kunnen geen van allen hun beschadigende dwangmatige gedrag stoppen. Waarschijnlijk hebben ze last van een vergelijkbaar onderliggend hersenmechanisme dat hun gedrag één kant op stuurt. Onderzoek moet uiteindelijk leiden tot therapieën waar deze patiënten baat bij hebben. Bij OCD-patiënten zijn de eerste successen al geboekt.
Toegenomen stress verergert OCS-symptomen. Het veroorzaakt meer dwangmatig gedrag waarvan men denkt dat het stress en angst vermindert.

Nee, een hersenscan kan niet aantonen of iemand OCS heeft of niet. Over het algemeen kunnen hersenscans geen psychiatrische stoornissen identificeren. Recent zijn wel specifieke hersengolven ontdekt, die een gerichtere diagnose van OCS/OCD mogelijk maken. 

Zowel bij tics als bij een Obsessieve-Compulsieve Stoornis (OCS) is er sprake van een verstoring in de communicatie tussen de hersenschors en de dieper gelegen basale kernen (een hersengebied dat belangrijk is voor onze motoriek en gedragskeuzes).

Professor Alexander Heimel legt het uit in deze video: https://www.youtube.com/watch?v=z_IqmlmmnpY

Nystagmus

We kunnen de vormen van nystagmus op verschillende manieren indelen. Op basis van de bewegingsrichting kunnen we onderscheid maken tussen horizontale, verticale, rotatorische en diagonale nystagmus. Op basis van het patroon van de oogbewegingen onderscheiden we pendulaire nystagmus (gelijke beweging in beide richtingen) en jerky nystagmus (snelle en langzame fase).
Afhankelijk van de oorzaak kunnen we spreken van aangeboren (congenitale) of verworven nystagmus.
Ja, er bestaan vormen van aangeboren (congenitale) nystagmus, waarbij de aandoening wordt veroorzaakt door een genetische mutatie die bepaalde eiwitten in het netvlies aantast.
Nystagmus is op dit moment nog niet te genezen. De oogbewegingen kunnen niet gestopt worden maar wel kunnen sommige van de bijkomende symptomen worden behandeld.
Voor aangeboren vormen van nystagmus die veroorzaakt worden door een genetische afwijking, wil het Nederlands Herseninstituut graag onderzoek doen naar de mogelijkheden van pharmacologische benaderingen en gentherapie.

De kleine hersenen

De menselijke kleine hersenen bevatten, in vergelijking met die van andere zoogdieren, heel veel vouwen. Dat zorgt ervoor dat het een moeilijke structuur is om volledig in beeld te brengen, doordat de verschillende lagen dicht op elkaar zitten. Maar hier lijkt nu verandering in te komen.
Onderzoekers van het Spinoza Centrum hebben een methode ontwikkeld waarbij er naar de kleine hersenen gekeken kan worden met behulp van een sterke 7-tesla MRI-scanner. Het team slaagde erin om een resolutie te bereiken van 1/5e van een millimeter. Daarnaast kunnen onderzoekers op basis van deze gegevens de kleine hersenen reconstrueren en digitaal “opblazen”, waardoor de patronen goed zichtbaar worden. Ook kunnen de kleine hersenen ‘live’ bekeken worden tijdens het uitvoeren van verschillende taken.
Een beroerte in het cerebellum kan ernstige schade veroorzaken. Dit leidt vaak tot problemen met balans, coördinatie van ledematen en spraak. De bijbehorende dronkenmansgang wordt in medische termen ook wel ataxie genoemd. Cerebellaire beroertes kunnen moeilijk te diagnosticeren zijn door hun vaak subtiele symptomen zoals duizeligheid.
Ook ouderdom kan een effect hebben. Naarmate men ouder wordt, kunnen de hersenen, inclusief de kleine hersenen, geleidelijk krimpen of degenereren. Ook dit kan leiden tot coördinatieverlies en problemen met het evenwicht. De leeftijdsgebonden achteruitgang van de kleine hersenen zal dus ook het vermogen om soepele, gecontroleerde bewegingen uit te voeren aantasten.
Verschillende erfelijke aandoeningen, zoals spinocerebellaire ataxie (SCA), tasten specifiek de kleine hersenen aan. Deze aandoeningen zijn vaak progressief en kunnen uiteindelijk de motorische controle ernstig beperken, alsook emotionele en cognitieve processen aantasten. Er wordt nu op het Herseninstituut onderzocht hoe dit komt en of je dit afbraakproces kan beïnvloeden.
Andere aangeboren genetische aandoeningen die de kleine hersenen beïnvloeden zijn het Joubert-syndroom en Friedreich-ataxie. Naast aantasting van het evenwicht en coördinatie, zijn de symptomen verminderde spierspanning en mentale achteruitgang.

Van alle beroertes, is slechts 3% een beroerte in het cerebellum. Dat is niet zo vaak, maar ze zijn meestal wel ernstig, ook omdat ze door de locatie moeilijk te behandelen zijn. De belangrijkste functies van het cerebellum zijn controle van motoriek en evenwicht, en schade aan het cerebellum kan dan ook leiden tot problemen, zoals coördinatieverlies en evenwichtsstoornissen.

Voor sommige mensen kan het herstel moeizaam zijn, met blijvende beperkingen. Anderen herstellen volledig, vooral als er vroeg met intensieve revalidatie wordt begonnen. Deze revalidatie is gericht op neuroplasticiteit, dat wil zeggen dat gezonde hersengebieden de functies van de beschadigde delen overnemen. Hoewel herstel mogelijk is, kan dit maanden of zelfs jaren duren, afhankelijk van de specifieke situatie. In het algemeen vereist herstel na een beroerte toewijding en tijd, en het resultaat is vaak moeilijk te voorspellen.

De kleine hersenen zijn bijzonder gevoelig voor het gebruik van alcohol, zowel in acute als in chronische zin. Acuut gebruik van alcohol beïnvloed direct het vuurgedrag van zenuwcellen van de kleine hersenen en de hersenkernen die de kleine hersenen aansturen. Daardoor krijgen mensen acute coördinatiestoornissen en reageren ze trager dan normaal. Iedereen kent wel de dronkenmansloop na het drinken van te veel alcohol. Dit duurt voort zolang als de alcoholintoxicatie aanhoudt; daarna is alles weer redelijk normaal. Chronisch gebruik van alcohol daarentegen leidt tot het permanent afsterven van zenuwcellen in de kleine hersenen en daarmee ook tot chronische stoornissen in het regelen van de motorische coördinatie of van emotionele en cognitieve processen. Bovendien leidt chronisch alcoholgebruik ook vaak tot leverstoornissen die het gebruik en de verwerking van medicijnen weer aantasten.

Neurogenese

Neurogenese is een woord van Griekse oorsprong dat verwijst naar de geboorte van nieuwe hersencellen, ook wel neuronen genoemd.
Een gezonde levensstijl, veel lichaamsbeweging en geestelijk actief blijven kunnen beschermen tegen neurodegeneratieve ziektes omdat ze de productie van nieuwe neuronen stimuleren.
Net zoals het planten van bloemen in een tuin begint de generatie van nieuwe neuronen in onze hersenen met het allereerste zaadje: de neurale stamcel. Deze stamcel gaat vervolgens stapsgewijs nieuwe hersencellen maken, een proces dat bij mensen maanden tot jaren kan duren.

Slechts een zeer klein percentage van de gevallen van Alzheimer (minder dan 5%) is erfelijk. Dit zijn de patiënten die de ziekte op jongere leeftijd ontwikkelen, meestal vóór hun 60ste. De meeste gevallen hebben echter geen duidelijke, belangrijke genetische oorzaak en zijn hoogstwaarschijnlijk een combinatie van meerdere (subtielere) genetische en omgevingsfactoren. Deze personen ontwikkelen de ziekte op oudere leeftijd.

Plasticiteit is een overkoepelende term die alle manieren aangeeft waarop onze hersenen zich kunnen aanpassen aan elke vorm van stimulatie. Dit is een gezond proces dat voor elk aspect van het leven essentieel is. Neuroplasticiteit is een vorm van hersenplasticiteit waarbij de verbindingen tussen de hersencellen (neuronen) betrokken zijn, wat de manier is waarop neuronen met elkaar communiceren. Deze verbindingen kunnen sterker of zwakker worden onder invloed van bepaalde prikkels. Neurogenese is een andere vorm van plasticiteit waarbij meer cellen worden toegevoegd als reactie op stimulatie. Dit helpt onze hersenen zich aan te passen aan de omgeving, net zoals neuroplasticiteit.

Doneren aan het Herseninstituut

Om echt te begrijpen wat er in de hersenen misgaat bij de verschillende hersenaandoeningen, is diepgaand onderzoek nodig. Dat is precies wat het Nederlands Herseninstituut doet.

Bij ons werken zo’n 250 onderzoekers, die dag in, dag uit het brein onderzoeken, op zoek naar oplossingen. Door letterlijk in het brein te kijken, ontdekken ze stap voor stap hoe onze hersenen werken, en wat er fout gaat bij ziektes zoals Alzheimer, Parkinson en depressie.

Jouw donatie is  cruciaal om dit onderzoek op topniveau te kunnen blijven uitvoeren.

Met jouw bijdrage:

  • faciliteer jij hersenonderzoekers rechtstreeks, zodat zij zich volledig kunnen richten op hun werk
  • draag je bij aan de instandhouding van de Nederlandse Hersenbank, zodat onderzoek op menselijk hersenweefsel kan blijven plaatsvinden.

Door het Nederlands Herseninstituut en de Nederlandse Hersenbank te steunen, help jij mee om hersenaandoeningen bij de wortel aan te pakken. Samen met jou werken we aan de medische doorbraken van de toekomst.

De wetenschappers van het Herseninstituut behoren tot de beste onderzoekers van Nederland. Zij krijgen hun salaris vanuit de overheid. Maar voor specifiek onderzoek zijn ze afhankelijk van subsidies. Daardoor zijn de onderzoekers veel tijd kwijt aan het aanvragen van beurzen, en blijft er minder tijd over voor onderzoek.

Dit is de realiteit: Onderzoekers zien met hun team een patroon ontstaan. Dat brengt ze op een nieuw innovatief idee. De onderzoeker die deze invalshoek verder kan bestuderen, is beschikbaar. Maar de subsidie loopt af en de volgende ronde komt pas over anderhalf jaar. 

Dus stopt het onderzoek. Niet omdat het mislukt is. Omdat de financiering niet aansluit op het moment waarop wetenschap versnelt. 

Van elke euro die hersenaandoeningen de samenleving kost, gaat minder dan 1 cent naar onderzoek van de oorzaken ervan. 

Zonder dat begrip van de oorzaken blijven we symptomen bestrijden. 

Met jouw donatie zorg je ervoor dat een team momentum houdt!

Meer dan 95% van onze bestedingen gaat direct naar onderzoek. Geen dure reisjes of onnodige luxe, maar pure investeringen in wetenschappelijk onderzoek.  Transparant en toegankelijk voor iedereen. Open science noemen we dat.

Ja, wij zijn een door het CBF Erkend Goed Doel en een ANBI erkende instelling.

Erkende Goede Doelen laten zich ieder jaar vrijwillig toetsen door het CBF. Wij voldoen aan hun kwaliteitseisen en moeten jaarlijks inzicht geven in de inkomsten en bestedingen.

Een ANBI is een algemeen nut beogende instelling. Giften aan deze instellingen zijn fiscaal aftrekbaar, onder bepaalde voorwaarden. De Belastingdienst bepaalt welke goede doelen ANBI-status krijgen. Hiervoor beoordelen ze goede doelen op fiscale criteria.

Heel eenvoudig. Stuur een mail naar info@hersenvrienden.nl met je wijziging, dan maken we het direct in orde.

Heel eenvoudig. Vul onderstaande gegevens in om je donatie op te zeggen. Bij vragen, stuur een e-mail naar info@hersenvrienden.nl

In het aanmeldformulier hierboven kan je ons machtigen om je donaties automatisch van je rekening af te schrijven. Je kunt hier ook kiezen voor een eenmalige donatie via iDEAL | Wero. Dit laatste loopt via onze betaalprovider Pay.
 
Je kan ook zelf een bedrag naar ons overmaken. Dit kan via het rekeningnummer: NL76 INGB 0002 1673 78  t.n.v. Stichting Vrienden van het Herseninstituut. Vermeld eventueel je emailadres, dan kunnen we indien nodig nog even contact met je opnemen.

Je kunt aan een goed doel schenken met belastingvoordeel, dit heet periodiek schenken. Je schenking aan Stichting Vrienden van het Herseninstituut kun je volledig aftrekken en wordt zo extra aantrekkelijk. Aan een periodieke schenking zijn de volgende voorwaarden verbonden:

  • Je legt de schenking vast in een overeenkomst tussen jou en de Stichting Vrienden van het Herseninstituut voor minimaal vijf jaar.
  • Je schenkt in vaste termijnen, ieder jaar hetzelfde bedrag.
  • Je kunt de schenking alleen aftrekken, als je het totale jaarbedrag hebt overgemaakt.

Leest er meer over op https://hersenvrienden.nl/help-mee/schenk-met-belastingvoordeel/

Ja, dat kan zeker. Indien je een gift van € 1.000 of meer overweegt, denken wij graag met je mee over de schenkingsvorm of specifieke bestemming van de gift. Neem hiervoor contact op met Deborah Alfarez via info@hersenvrienden.nl

Nalaten aan het Herseninstituut

Ja, wij zijn een ANBI instelling, en daarom is de nalatenschap vrijgesteld van erfbelasting.
De tarieven van notarissen kunnen sterk variëren, dus het is verstandig om te vergelijken voordat u een notaris kiest. De uiteindelijke kosten zijn vooral afhankelijk van uw wensen en situatie. De kosten voor een testament beginnen gemiddeld rond de 650 euro inclusief btw (bron: Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie)
Met een legaat laat u een vast bedrag of voorwerp na, bijvoorbeeld een schilderij, een huis, een effectenportefeuille of een bepaald bedrag, aan een persoon of organisatie. Met het recht van vruchtgebruik kunt u bepalen dat uw naasten het legaat (bijvoorbeeld: een huis) kunnen blijven gebruiken tot het moment dat hij of zij overlijdt.
Neem gerust contact op met onze adviseur op het gebied van Nalaten, Deborah Alfarez, via 020 566 4597 en info@hersenvrienden.nl

Na uw overlijden ontvangen we bericht van de notaris of executeur. Bij een legaat bevestigen we schriftelijk de aanvaarding van het legaat. Als we tot erfgenaam zijn benoemd, zullen wij de nalatenschap beneficiair aanvaarden. We zorgen dat alles zorgvuldig en volgens uw wens wordt afgewikkeld.

U kunt uw testament inderdaad altijd weer laten veranderen, mocht u later nog van gedachten veranderen of als uw situatie wijzigt.

Nee. Alle giften, groot en klein, betekenen steun voor ons werk. Bij voorbaat danken we u voor uw vertrouwen in ons.
Met een fonds op naam geeft u aan waar uw nalatenschap aan moet worden besteed. U bepaalt dan zelf de naam en de doelstelling. Een fonds op naam kunt u ook bij leven oprichten. Met de Hersenbank of het Herseninstituut kunt u overleggen welke besteding u aan uw nalatenschap wil geven.
Ja, het is mogelijk om meerdere goede doelen en/of stichtingen op te nemen in uw testament.

Overige vragen

tijdens de puberteit dan stijgen de hormoonspiegels en geslachtshormoonspiegels. En die activeren systemen die vroeg in de ontwikkeling zijn vastgelegd in de hersenen. En daardoor komt ons gedrag tot expressie. Ons seksueel gedrag. Ons agressief gedrag.

Maar als je kijkt in de hersenen, waar de hersenen gevoelig zijn voor die geslachtshormonen, dan is het antwoord van voor naar achter:
Alle gebieden zijn verantwoordelijk voor de gevoeligheid voor de geslachtshormonen.

En dat betekent dat het kind moet leren omgaan met een totaal ander functionerend brein. Dat kan leiden tot experimenteren, bijvoorbeeld met drugs en alcohol. Maar het leidt ook tot het verkennen van de mogelijkheden, nieuwe mogelijkheden.

Bekijk het hele antwoord van Dick Swaab in deze video.

Slapen is helemaal geen passieve toestand, er vindt echte activiteit plaats in het brein tijdens de slaap. En dat is ook nodig, want er moeten bijvoorbeeld afvalstoffen afgevoerd worden, er moet energie opgebouwd worden, de verbindingen tussen hersencellen moeten weer sterker gemaakt worden.

Als er sprake is van slapeloosheid of slaapstoornissen, dan kan je dat terugvinden in bijvoorbeeld een minder goed geheugen of een minder goede stemming. Zelfs het risico op dementie kan wat groter zijn als je heel lang niet goed slaapt.

Dus je wil echt grip krijgen op die vragen: wat gebeurt er nou tijdens dat slapen?

In het slaaplab in het Herseninstituut, doen ze daadwerkelijk onderzoek bij mensen die slapen. Dus tijdens dat slapen wordt er gekeken naar verschillende vragen:

  • Wat gebeurt er nou in dat brein?
  • Kunnen we slaapstoornissen terugvinden in het brein?
  • Is er een veranderd slaappatroon als je ouder wordt?
  • Kunnen we ook behandelingen bedenken die juist die slaapstoornissen kunnen opheffen?

Bekijk het hele antwoord van Erik Scherder op de vraag in deze video.

Er zijn geen wetenschappelijke onderzoeken die laten zien dat een gebeurtenis die verdwenen is in je geheugen, op een betrouwbare manier kan worden teruggehaald. Eigenlijk in tegendeel: als iets heel traumatisch was, dan leg je dat meestal heel erg goed vast in je geheugen. Op die manier kan je er bliksemsnel op reageren, als zoiets weer gebeurt. 

Dus het idee dat een traumatische ervaring weggestopt wordt in het onderbewuste, is uit fysiologische gedachte niet zo waarschijnlijk.

Bekijk het hele antwoord van Dick Swaab op de vraag in deze video.

Hersenbank en hersendonoren

Hersendonatie en orgaandonatie zijn twee verschillende zaken. Wanneer je hersendonor bent, doneer je na overlijden je hersenen om bij te dragen aan wetenschappelijk onderzoek. Hiervoor registreer je je bij de Nederlandse Hersenbank. Wanneer je orgaandonor bent, doneer je na overlijden organen en/of weefsels die getransplanteerd kunnen worden in patiënten. Hiervoor registreer je je bij het Nationale Donorregister. Wanneer je orgaandonor bent, doneer je dus niet automatisch ook je hersenen.

Ja, dit kan. Als je zowel hersendonor als orgaandonor bent en het na overlijden mogelijk is om je organen te doneren, dan zal de Hersenbank zich terugtrekken en de hersendonatie niet doorgaan. Met het doneren van organen red je immers direct een mensenleven. Echter, niet in alle gevallen is orgaandonatie mogelijk. Dit is afhankelijk van bijvoorbeeld doodsoorzaak en leeftijd.

Een hersenobductie is het uitnemen van de hersenen bij een overleden persoon. Bij iedere hersenobductie via de Nederlandse Hersenbank worden de hersenen, hersenvocht en maximaal 50 ml bloed uitgenomen. Hoe dit precies werkt, wordt hier uitgelegd.

Hersendonatie via de Nederlandse Hersenbank draagt bij aan de ontwikkeling van betere behandelmethoden in de toekomst, en dus aan een betere kwaliteit van leven bij mensen met hersenziekten en hun naasten.  Door hersenonderzoek na overlijden kan er een nauwkeurige diagnose worden gesteld. Voor de uiteindelijke diagnose dient er in het hersenweefsel gekeken te worden. In sommige gevallen komt de diagnose die bij leven was gesteld niet overeen met de diagnose die na overlijden vastgesteld wordt. Daarom is het erg belangrijk dat er na overlijden in het hersenweefsel gekeken kan worden en er verder onderzoek naar neurologische en psychiatrische ziekten gedaan kan worden.  

De Hersenbank wordt niet door zorgverzekeraars gefinancierd. Naast een beperkte bijdrage van de Koninklijke Nederlandse Academie der Wetenschappen (KNAW) heeft de Hersenbank donaties nodig. Deze komen van Stichting Vrienden van het Herseninstituut, subsidies, schenkingen en bijdragen die worden gevraagd van onderzoekers.

De Hersenbank stelt het verkregen hersenweefsel geanonimiseerd beschikbaar aan de onderzoekers van het Nederlands Herseninstituut maar ook aan wetenschappers over de hele wereld. Sinds 1985 heeft de Hersenbank al hersenweefsel uitgegeven aan 1600 onderzoeksprojecten in 75 landen. 

De Hersenbank vindt het belangrijk dat het hersendonorschap in goed overleg met naasten tot stand komt. Daarom zal de Hersenbank zonder medeondertekening geen obductie uitvoeren. Je mag zelf bepalen welke (meerderjarige) persoon je hiervoor wilt aanwijzen. Vaak is het de echtgeno(o)t(e), geregistreerd partner of andere levensgezel. Andere mogelijkheden zijn bijvoorbeeld een kind of een andere verwant of erfgenaam, een goede vriend(in), je huisarts of iemand die de zorg voor de uitvaart op zich neemt. 

Jazeker, je kunt dit zonder opgave van de reden aan ons doorgeven. 

Alle kleine beetjes helpen, dus dit heeft zeker zin. Naast hersendonatie is het ook mogelijk om de Hersenbank te steunen in de vorm van een financiële bijdrage. De Nederlandse Hersenbank heeft geen winstoogmerk en donaties via Stichting Vrienden van het Herseninstituut zijn fiscaal aftrekbaar vanwege de ANBI status.

Doneer nu

De ziekte van Alzheimer, MS, amyotrofische laterale sclerose (ALS), de ziekte van Parkinson, MSA, Narcolepsie, erfelijke neuro-ontwikkelingsstoornissen, familiaire dementie, de ziekte van Huntington, neurocoeliakie, encefalitis, het chronisch vermoeidheid syndroom (ME/CVS), Schizofrenie en/of psychosen, Bipolaire stoornis, Ernstige depressie, Obsessieve compulsieve stoornis, Posttraumatische stressstoornis, Autisme en Autismespectrumstoornissen, ADHD.

Doordat er vanaf de start van de Hersenbank hersenweefsel wordt verzameld van donoren met de ziekte van Alzheimer beschikken we al over veel weefsel met deze ziekte. We zijn wel op zoek naar (jonge) controledonoren, donoren met psychiatrische ziekten, Multiple Sclerose (MS), de ziekte van Huntington, het chronisch vermoeidheid syndroom (ME/CVS, multisysteem atrofie (MSA).

Nee, er zijn ook hersenbanken in andere landen zoals in Engeland of China. Wij zijn wel de snelste hersenbank ter wereld waardoor de kwaliteit van het hersenweefsel van sublieme kwaliteit is.  

Eén hersendonatie kost ruim € 12.000. Dit betreft alle kosten voor het informeren en registreren van donoren. Mogelijk maken dat obducties dag en nacht en zo snel mogelijk plaatsvinden. Het in kaart brengen van het hersenweefsel in een laboratorium en het beschikbaar maken van weefsel voor onderzoekers wereldwijd.

Deze vinden plaats in het Amsterdam UMC, locatie VUmc. De Hersenbank regelt het transport daar naartoe. 

Ja, zelfs een opbaring is nog mogelijk. Er is nauwelijks iets te zien van de ingreep. 

Met één brein worden heel veel onderzoeksprojecten gefaciliteerd. Het brein wordt in stukjes verdeeld en de stukjes brein die niet uitgegeven worden aan onderzoekers blijven bewaard. Soms wordt er met nieuwe technieken wederom naar het bewaarde weefsel gekeken en kan dit alsnog tot nieuwe inzichten leiden.